Bạn cắt cẩn thận, gấp sắc nét, dán sạch sẽ — nhưng mô hình xong vẫn trông “thiếu thiếu” một chút so với ảnh của người khác. Rất có thể thủ phạm là những vệt trắng mảnh chạy dọc mọi đường ghép: mép giấy trắng.
Khi lưỡi kéo hoặc dao cắt qua tờ giấy, nó để lộ lõi giấy màu trắng ở cạnh. Trên mô hình tông đậm, những vệt trắng này nổi bật lên và lập tức làm mô hình trông kém tinh xảo. Tin tốt là xử lý chúng — gọi là tô mép — gần như không tốn tiền và là mẹo hoàn thiện đáng giá nhất mà người mới thường bỏ qua.
Vì sao mép trắng làm hỏng vẻ ngoài của mô hình
Mắt người rất nhạy với sự đứt gãy của màu sắc. Một mảng màu liền mạch trông tự nhiên, nhưng chỉ cần một đường viền trắng cắt ngang là mắt lập tức nhận ra “có gì đó nhân tạo ở đây”. Đó là lý do cùng một mô hình, chỉ khác ở chỗ đã tô mép hay chưa, lại cho cảm giác chênh nhau rất xa về độ chỉn chu.
Vấn đề càng rõ khi mô hình có tông màu đậm và nhiều đường ghép dài, thẳng — vì lúc đó vệt trắng vừa tương phản mạnh vừa liền mạch nên mắt bắt được ngay.
Tô mép bằng gì?
Bút dạ (bút lông màu) — lựa chọn phổ biến nhất
Nhanh, gọn, nhiều màu, và có sẵn ở mọi nhà sách. Đây là cách đa số người chơi dùng để tô mép. Nên chọn bút gốc cồn hoặc gốc dầu vì màu ăn đều lên cạnh giấy hơn bút gốc nước. Nhược điểm: bút gốc cồn có thể làm nhoè mực in phun nếu bạn lỡ quệt lên mặt in.
Bút chì màu — cho mô hình tông sáng
Màu nhạt và mềm, hợp với mô hình tông pastel hoặc sáng màu. Trên giấy đậm màu thì bút chì khó phủ kín được cạnh, nên đây là lựa chọn phụ.
Màu nước / acrylic và cọ nhỏ — khớp màu chính xác nhất
Với cọ, bạn pha được đúng tông của bề mặt, cho kết quả liền màu đẹp nhất. Đổi lại, cách này chậm và cần tay khéo, nên thường chỉ dùng cho những mẫu cầu kỳ hoặc những cạnh thật nổi bật.
Quy tắc chọn màu quan trọng: hãy chọn màu tối hơn bề mặt một chút thay vì cố khớp thật chính xác. Mép hơi tối trông như bóng đổ tự nhiên ở khe ghép; còn mép sáng hơn bề mặt sẽ lộ ra còn khó chịu hơn cả lõi trắng ban đầu.
Kỹ thuật tô đúng cách
Cả bí quyết nằm ở góc cầm. Mục tiêu là chỉ tô đúng bề dày của cạnh cắt, không để màu chạm lên mặt in phía trước.
- Cầm mảnh nghiêng để cạnh cắt hướng lên phía bạn.
- Chỉ để đầu bút chạm đúng bề dày cạnh, lướt một lượt dọc theo cạnh.
- Thử trên một mảnh giấy in thừa trước để canh màu và lực tay.
Tô sai — quệt đầu bút đè lên mặt trước — còn tệ hơn để nguyên mép trắng. Màu tràn lên mặt in tạo vệt loang thấy rõ, và nếu là bút gốc cồn thì còn làm nhoè lớp mực in phun bên dưới. Vết lem trên mặt in gần như không sửa được.
Thời điểm tô: tô mép sau khi cắt, trước khi gấp và dán. Lúc này mảnh còn phẳng và rời nên dễ cầm nghiêng để tô; đợi ráp xong mới tô thì nhiều cạnh đã nằm sâu, bút không với tới. Nếu bạn đã đọc bài các loại đường nét trên bản vẽ, hãy chèn bước tô mép vào ngay sau bước cắt.
Khi nào nên tô, khi nào bỏ qua được
Tô hết mọi cạnh của một mô hình lớn rất mất công và thường không cần thiết. Hãy tập trung vào chỗ đáng:
- Nên tô: mô hình tông đậm; cạnh ở mặt trước ngang tầm mắt; đường ghép dài và thẳng; mô hình định chụp ảnh cận cảnh.
- Bỏ qua được: mép dán (sẽ giấu vào trong); cạnh khuất ở mặt sau, đáy, bên trong; mô hình tông sáng, trắng, be (lõi giấy gần trùng màu).
Cách làm hiệu quả: ráp thử mô hình khi chưa dán, đặt ở đúng khoảng cách trưng bày rồi nhìn. Chỉ những vệt trắng bạn thấy được từ khoảng cách đó mới đáng tô — đừng mất công với những cạnh mà chính bạn phải ghé sát mới nhận ra.
Câu hỏi thường gặp
Tô mép có làm mô hình bị lem màu ra tay không?
Bút gốc dầu và màu acrylic khi khô thì không lem. Bút gốc nước và màu nước có thể nhoè nếu gặp ẩm — thêm một lý do nên phủ một lớp bảo vệ cho mô hình sau khi hoàn thiện, nhất là trong khí hậu ẩm.
Không có bút đúng màu thì làm sao?
Chọn màu tối hơn gần nhất, hoặc dùng bút xám/nâu trung tính — mép tối trung tính ít lộ hơn nhiều so với để trắng. Với mô hình nhiều màu, một cây bút xám đậm có thể xử lý được phần lớn các cạnh.
Có nên tô mép cho mô hình của trẻ em làm không?
Không bắt buộc. Với trẻ nhỏ, bỏ qua bước này cho đỡ phức tạp; mép trắng không ảnh hưởng đến độ bền, chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Khi trẻ đã quen tay và muốn mô hình đẹp hơn thì giới thiệu sau.
Đọc thêm
- Làm thế nào để chọn kéo? và chọn nhíp — cắt gọn thì mép cũng đẹp hơn, đỡ phải tô.
- Ý nghĩa các loại đường nét trên bản vẽ — biết cắt đúng đường trước khi lo tô mép.
- Chọn keo dán mô hình giấy — bước dán sau khi đã tô mép.
- Các loại giấy làm mô hình — giấy có lõi màu giúp giảm hẳn vệt mép trắng.
- Cơ bản về mô hình giấy và thuật ngữ thường gặp.
- 10 lỗi thường gặp khi làm mô hình giấy — tổng hợp lỗi phổ biến và cách khắc phục.